Utanç

Elimden düşüremediğim bir kitap oldu Coetzee'nin Utanç'ı. Hakkında birçok övgü duymuştum ama iki günde bitireceğimi de ummazdım. Esasında kitabın ana karakteri öyle sevgiyle bağrınıza basıp her hareketini hevesle takip edeceğiniz biri değil. Orta yaşına gelmiş bir edebiyat profesörünün kadınlarla olan ilişkilerini anlatarak başlıyor hikaye. Bir öğrencisiyle girdiği ilişkinin ardından okulundan atılıyor, çevresi tarafından dışlanıyor bu akademisyen. Sonrasında gidip çiftlikte yaşayan kızının yanına yerleşiyor. "Utanç" burada da peşini bırakmıyor ve utancın çok daha karanlık bir yüzüyle karşılaşıyor kızıyla başına gelenler vesilesiyle.

Yazar ırk ayrımını göstere göstere vermeyerek yaşatıyor okura. Okur olarak yazarın sade ama keskin anlatımıyla rüzgar gibi akıp götüren diline kapılıp gidiyoruz. Karakterlerin hevesle tutunulacak karakterler olmadığını söyledim çünkü ana karakter David Lurie açısından bakarsak, kendisinin mesafeli, bencil, kibirli ve biraz da inatçı olduğunu söyleyebiliriz. Buna rağmen Coetzee, akademisyenin yaşadıklarına bizi öyle bir şekilde ortak ediyor ki, davranışlarına ve yaşadıklarına karakterine hep mesafeli durmamıza rağmen kayıtsız kalamıyoruz ve onun hisleri bize de geçiyor. Utanç bir kitabı sevmek için mutlaka karakterleri de sevmenizin gerekmediği kitaplar arasında başları çeker.

Utanç kavramı ise tek bir noktada toplanmıyor. Bir bireyin utancıyla bir toplumun utancı birlikte işleniyor, ki bir yanda akademisyenin toplumdan dışlanması var, diğer yanda kızının yaşadığı saldırının sonrasında gelen utanç. Burada kabuk bağlayan yaralar yalnızca kişilere özgü değil. Bu yaralar Afrika'nın bitmeyen yaraları ve tüm değişimlere rağmen o kabuk bağlayan yaralar belirleyici oluyor.