Şahane Klasikler Diyarı

Sinema üzerine yapılmış gördüğüm en şahane film demekten kaçınmayacağım bir film Nuovo Cinema Paradiso. Bulduğu her filmi kayıtsız şartsız izleyen, sinemadan anladığı sadece belli kalıplar olan ve pekçok yapaylık klişesi için sinema salonlarını dolduran "rastgele izleyici" kadar; izlediği her filme kusur bularak egosunu tatmin eden, film izlemeyi (kitap okumayı da aynı şekilde) at yarışı gibi gören, sinemanın ruhunu unutup saldırganlığa bürünen"entelektüel faşistlerin" de mutlaka görmesi gereken ve sinemanın gerçek anlamı ve etkisi üzerine düşünmesi gereken bir film diyeceğim Giuseppe Tornatore'nin filmi için fakat bir faydası olmayacak biliyorum. "Neden film izlemeliyiz" sorusunun yanıtlarından biri olarak gösterilebilir Tornatore'nin filmi.

Toto ve Alfredo arasındaki dostlukla sinema sevgisinin iç içeliği, Alfredo'nun Toto'nun hayatındaki yeri ve etkisi, 2.Dünya Savaşı ve sonrasının geçtiği yıllarda sinemaları dolduran insanlar, izleyicilerin film izlerkenki halleri, savaş sonrası İtalya ve İtalya'nın küçük bir kasabası, o küçük kasabanın sineması ve makinisti Alfredo, bir filmden izleyici olarak beklentilerimiz, sansürlenen öpüşme sahnelerinin yol açtığı zincirleme komedi, Toto'nun yıllara yayılan hüzünlü aşk öyküsüyle paralel ilerleyen yaşam yolculuğu, Toto'nun çocukluğuyla ortayaşlılığı arasındaki tezat, hem sade hem görkemli, hem komik hem dramatik unsurlar barındıran fakat içerdiği umut duygusundan hiçbir şey kaybetmeyen Cennet Sineması'yla ilgili daha pekçok ayrıntı sayılabilir. Alfredo'nun Toto'ya yaptığı son sürpriz ise sinema sevgisinin başka bir biçimi.

En iyi yabancı film oscarına nail olmuş bir başka film daha Ladri Di Biciclette/Bisiklet Hırsızları. Yıllar önce öyküsünü okuduğumu hatırlıyorum. Okuduğum versiyon senaryo şeklinde basılmıştı ve "mutlaka izlemeliyim bunun filmini" diye kendi kendime söz vermiştim. Sözümü tuttum geçenlerde ve Bisiklet Hırsızları'nı izlemek için dvd playerımı açtım "iyi bir film" diye anılan ve öyle olduğundan hiçbir şüphemin olmadığı bir film izleyecek olmamın sevinciyle.

1948 yapımı film savaş sonrası İtalya, toplumun o zamanki durumu, işsizlik, sefalet, İtalyan aileleri ve bir adamın işini kaybetmemek için verdiği mücadeleyi anlatıyor. Kimi yönetmenlerin "sinemaya başlama sebebim" dedikleri film olması beni şaşırtmadı Bisiklet Hırsızları'nın. Öyle çok unutulmaz an barındırıyor ki; ellerindeki parayı bir bisiklete yatıran ailesiyle ve oğluyla mücadele veren babanın bisikletini kaybettikten sonra ayrı bir mücadeleye girişmesi (şehrin çeşitli yerlerinde afişler asması için gerekli bu bisiklet ve bisikletsiz kalırsa işten çıkarılacak) ve umutsuzca bisikletini araması Roma sokaklarında, bisikletini çalan gence de yine filmde gösterilen sebeplerden dolayı kızamamamız, babanın umutsuzca filmin son anlarında bisiklet çalmaya kalkışması ve babayı oynayan ve üstelik ilk oyunculuk deneyimini gerçekleştiren Lamberto Maggiorani'nin yüzündeki o ifadeler ruhunuzu titretecek anlardan birkaçı. Tekrar tekrar izlenebilecek filmlerden birini çektiğinin farkında mıydı acaba yönetmen Vittorio De Sica?

Bir gerilim filminden çok bir çocuk yıldızın dramı şeklinde gördüğüm bir film oldu Whatever Happened to Baby Jane? Robert Aldrich'in yönettiği, unutulmaz oyuncular Bette Davis ve Joan Crawford'ın çıldırmanın eşiğindeki kız kardeşleri oynadığı enteresan bir klasik. Özellikle o çıldırma eşiğini defalarca aşan Bette Davis'in mükemmel olduğunu söylememe gerek var mı?

Kardeşlerden biri çocukken çok ünlü bir performans sanatçısıyken büyüyünce aynı başarıyı sürdüremeyen ve kız kardeşinin şöhretini ve yaşamını baltalamak için elinden geleni ardına koymayan Jane (Bette Davis haliyle). Çocukken değil de büyüyünce ünlü ve başarılı bir aktris olan Blanche'nin (Joan Crawford) oyunculuk hayatı ise geçirdiği şaibeli trafik kazası yüzünden allak bullak oluyor ve kız kardeşi Jane'in eline muhtaç kalıyor. Her iki kardeşi de yaşlanmış ve bir evin içinde sürekli birbirleriyle mücadele ederken izliyoruz ve Baby Jane'in hala geçmişteki "o büyülü an"a takılı kaldığını üzülerek izliyoruz. Tekerlekli sandalyedeki kız kardeşi Blanche'ye yapmadığını bırakmayan Jane kendi dünyasında yaşayan bir tip ve Blanche'ye sürekli kök söktürmesi sonlara doğru "artık yeter" dedirtse de, o hüzünlü final bizi bambaşka düşüncelere sürüklüyor.

Ve şahane klasikler diyarından esintiler şimdilik sona eriyor.