Carlos Fuentes - Artemio Cruz'un Ölümü

"Yaşamınla yazgının aynı olduğu bugün
anı, doyuma ulaşmış istek demektir." (s.68)

Annemin eskiden kalan kitaplarının arasından rastgele seçip okuduğum Carlos Fuentes'in romanını elime aldığımda, bu kadar büyüleyici bir kitapla karşılaşacağımdan bihaberdim. Bedenle ruh arasındaki yabancılaşmayı dile getiren betimlemeler ve monologlar soluk kesici. Ayrıca yazar yalnızca betimlemeler konusunda değil, kurgu konusunda da cömert ve özgün bir tutum benimsemiş.

Bir adamın, ölümüne yakın ve çok hasta bir şekilde etrafındakilere bağımlı halde yaşarken yaşamını sorgulayışınını iç sesinden okuyoruz. Umutlu bir devrimciden bencil bir zorbaya dönüşü, kadınlar konusundaki özlemleri ve hayal kırıklıkları, oğluyla ilgili pişmanlığı, arka plandaki politik atmosfer, toplumun ikiyüzlülüğü; tüm bunlar geçmişle yataktaki hasta adam'ın şimdisinde iç içe geçmiş bir biçimde etkili bir biçimde anlatılıyor.

"Bedeninin emip sindirdiği, ruh denilen o elle tutulup gözle görülmez şeye kopmaz bağlarla bağlı, karmaşık, somut, yağlı, etli canlı, gözle görülür varlığın: Dalından yeni kopmuş ayva tutkusu, tırnak uzatma merakı, dökülen saçların getirdiği can sıkıntısı, güneşi ve çölü görünce hüzünlenmek, kirli tabakları görmeye dayanamamak, tropikal nehirlerin uyandırdığı şaşkınlık, kılıçtan de dinamitten korkmak, terk edilmiş kıyıların yaşlılığı...tüm maddenin özü ve tüm ruhların aslı:(...)kader karşına dikilecek ve esneyip genişleyeceksin: artık anımsamak zorunda kalmayacaksın, ve esneyeceksin,: olaylar ve duygular açık seçik ve birbirinden bağımsız olarak ortaya serilecek, geçtiğin uzun yol boyunca köklerinden kırılıp devrilecekler: oralarda geride bir bahçe vardı, bir dönebilsen oraya, sonunda onu yeniden bir bulabilsen; ama esneyeceksin günler hem bambaşka hem aynı, hem geçmiş hem bugün olacak, çok geçmeden günler gerekliliklerini, zorunluluklarını ve dehşetlerini unutacaklar, ve sen esneyeceksin..." (s.21)