Yeni favori yazar: David Mitchell

Cloud Atlas'ı 2011'in yaz başında, henüz Türkçe'ye çevrilmeden okuyup büyülenmiş, bir an önce Türkçe'ye kazandırılmasını ve daha çok okura ulaşmasını dilemiştim. Dileğim kısa süre içinde gerçekleşti ve sonbaharda Doğan Kitap yayınladı bu enteresan kitabı.

Bulut Atlası, daha önce okuduğum hiçbir kitaba benzemiyordu. Olsa olsa, Calvino'nun, her biri yarım öyküleri "Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu"ya benzetebilirim. David Mitchell da, Bulut Atlası'ndaki öykülerinde, öykünün en can alıcı noktasında okurun suratına okkalı bir tokat atarmışçasına öyküyü yarım bırakıp bir sonraki öyküye geçiyor. Kitabın ikinci yarısında ise, (neyse ki) yarım kalan yerden devam ediyor öyküler. David Mitchell kitabını öyle kurgulamış ki, en baştaki Adam Ewing'in öyküsünün devamı, kitabın en sonuna tekabül ediyor. Aynı şekilde,onun ardından gelen besteci Robert Frobisher'ın akıbeti de, kitabın sondan ikinci sırasında yerini buluyor. Kitabı ilk olarak tumblr'da keşfedip, ufak bir araştırmayla bazı okurların "hile yaparak", her öyküyü kendi sırasına göre, ardından gelen öyküye geçmeden okuduklarını ve bu şekilde kitaptan daha bile fazla keyif aldıklarını öğrenince şaşırmadım bu yüzden. Kitabı ileride tekrar okumak istersem, ben de aynısını yapar, Luisa Rey'in araba kazasını pat diye ortada kesen yazara aldırmaz, ileri sayfalarda yer alan öykünün devamına geçiş yaparım.

Bulut Atlası'nı belli bir sınıflandırma içinde değerlendirmek zor. Öykü derlemesi de denemez tam olarak zira her öykü, ardından gelen öyküyle ve bir sonraki öykünün ana karakteriyle bağlantılı. Üstelik, farklı zamanlarda geçen, David Mitchell'ın her birinde farklı bir üslup kullandığı ve farklı türler arasında gezinen öyküler hepsi. Sömürgeciliğin zaman içinde geçirdiği evrim, gittikçe yok olmaya yüz tutan doğa, kıyamet sonrası gelecek, kopuk insan ilişkileri ve yeni dünya düzeni her öykünün ortak noktaları. Her öyküyü aynı şevkle okuyup sevemiyorsunuz ve aralarından bazı karakterler mutlaka öne çıkıyor okur için. Benim favorilerim (aslında çoğunu sevdiğimi fark ediyorum bu noktada gerçi); 1930'lardaki besteci Robert Frobisher'ın biraz alaycı, biraz hüzünle ilerleyen öyküsü, 1970'lerin dönem ruhunu da çok iyi yansıtan, bir nükleer santralın arkasındaki gerçekleri araştıran Luisa Rey'in eski macera-dedektif romanlarının havasında geçen öyküsü, günümüz İngiltere'sinde geçen, kitap yayıncısı Timothy Cavendish'in yağmurdan kaçarken doluya tutulduğu da söylenebilecek eğlenceli, kafkaesk öyküsü ve Kore'li android kız Sonmi-451'in, resmen apayrı bir novella olarak değerlendirilebilecek distopya öyküsü. İlk öykünün ana karakteri Adam Ewing'i diğerleri kadar sevemememin nedeni, büyük ihtimalle, ilk sayfalarda yazarın üslubuna alışmaya çalışmamdan kaynaklanıyor olabilir. Kitabın tam ortasındaki kıyamet sonrası bir dünyada geçen ve diğer öykülerin aksine gerçek zamanlı ilerleyen yerli Zachry'nin öyküsüne de, yazarın orijinal kitapta kullandığı, bir nevi Pasifik yerlisi diliyle yazıldığı için bir türlü ısınamadım fakat bu öykü çok kilit bir noktada yer aldığından es geçmemenizi öneririm.

Halihazırda Tom Tykwer ile Wachowski Biraderlerin filmini çektiği Cloud Atlas/Bulut Atlası'nın sinema uyarlaması umarım hayal kırıklığı yaratmaz. Kadroda, Frobisher rolünde tam isabet Ben Whishaw, kıyamet sonrası öykünün önemli karakterlerinden biri olan Meronym rolünde Halle Berry, hangi karakteri canlandırdıkları açıklanmayan Hugo Weaving, Jim Sturgess, Susan Sarandon gibi isimler var. Luisa Rey karakterinin Natalie Portman'a verildiği söyleniyordu bir aralar ancak birçok sinema kaynaklı sitede adı hala görünmüyor. Sinema uyarlamasıyla ilgili tek söylenen, her oyuncuyu değişik karakterlerde göreceğimizdi. Her karakterin filmde yer alıp almayacağı da kesin değil sinema uyarlaması Nolan'ın Batman serüveninden bile daha fazla gizlilikle yürütüldüğünden dolayı.

Siyah Kuğu Parkı, İngilizler'in Çavdar Tarlası'nda Çocuklar'ı diye de anılıyor ve hiç de isabetsiz bir yorum değil. 13 yaşındaki Pepeme (kekeme değil hayır) Jason Taylor'ın gözünden eğlenceli ve zaman zaman bana resmen kahkahalar attıran bir dille anlatılıyor olaylar. "Komik ve eğlenceli" olduğu söylenen çoğu kitabın aksine, Siyah Kuğu Parkı'nda David Mitchell, edebi üslubundan ödün vermeden eğlendiriyor okuru. Jason'ın sürekli tartışan anne ve babası, okul zorbalarıyla mücadelesi (malum pepeme olduğundan zorbaların hedefi olmakta gecikmiyor), bir türlü başlayamayan aşk hayatı, herkeslerden sakladığı şiirleri, çocukça korkuları ve maceraları kitap hiç bitmesin dedirtiyor, aynı Salinger'ın romanı gibi ileride tekrar okunma ihtimali yüksek kitaplar arasında üst sıralardaki yerini alıyor. Jason Taylor'ı, en sevdiğim kitap karakterleri listesine ekledim gitti. 80'li yılların Thatcher'lı muhafazakar İngilteresi'nde geçiyor olaylar. 80'ler müziklerinin de bolca adı geçiyor haliyle.

Jason Taylor'ın bir yılını anlatan Siyah Kuğu Parkı'nın en enteresan anlarından biri de, Bulut Atlası'nda yer alan karakterlerden birinin sürpriz bir şekilde arz-ı endam edişiydi. David Mitchell, karakterlerini sonraki kitaplarında da bir şekilde kullanarak okura tebessüm ettirmekten ve kendi edebi oyunlarını oynamaktan hoşlanıyor. Hayalet Yazılar adlı romanında da örneğin, Hayalet Yazılar ilk romanı olmasına rağmen, orada bir nevi "figüran" olarak yer alan karakterlerinden birini, Bulut Atlası'nın önemli karakterlerinden birine dönüştürmüştü. Hayalet Yazılar da, tıpkı Bulut Atlası gibi çok sayıda öyküyü içeriyor ve yazarın sonraki kitapları hakkında ipucu veriyor fakat diğerleri kadar sevemedim Hayalet Yazılar'daki öyküleri. En çok aklımda kalan öykü, Çinli kadının öyküsüydü.

David Mitchell'ın 9.Rüya adlı romanı maalesef tükenmiş ve yeni baskısı yok. 2010 tarihli son romanı, The Thousand Autumns of Jacob de Zoet'in de yakın zamanda Türkçe'ye kazandırılmasını bekliyoruz.